انتقال نفت خاورمیانه به چین با STS؛ سوپرنفتکش‌های دو شرکت چینی برای دریافت نفت از تنگه هرمز و باب‌المندب عبور نمی‌کنند و در عوض از فروشندگان می‌خواهند نفتشان را خلیج عمان به آنها تحویل دهند.

به گزارش پایگاه خبری آب‌های آزاد، دو غول دولتی کشتیرانی چین در واکنش به تشدید ناامنی در خاورمیانه، از اواخر ژوئیه 2026 اعزام نفتکش‌های خود از تنگه هرمز و باب‌المندب را متوقف کرده‌اند و به‌جای آن، نفتکش‌های غول‌پیکر خود را برای دریافت محموله در خارج از خلیج فارس، به طور عمده در آب‌های عمان و امارات، مستقر کرده‌اند، اقدامی که می‌تواند مسیر تجارت نفت به چین و بازار جهانی VLCC را تحت تأثیر قرار دهد.

بنابر اعلام رویترز، شرکت‌های دولتی COSCO Shipping Energy Transportation و China Merchants Energy Shipping (CMES) از اواخر ژوئیه نفتکش‌های خود را از عبور از دو گلوگاه راهبردی خاورمیانه، یعنی تنگه هرمز و باب‌المندب، دور نگه داشته‌اند.

بر اساس داده‌های شرکت ردیابی نفتکش Vortexa، اطلاعات یک کارگزار کشتی و اظهارات سه مقام صنعت نفت و کشتیرانی، این تصمیم در شرایطی گرفته شده که ناامنی در منطقه افزایش یافته و جریان انتقال نفت به بزرگ‌ترین واردکننده نفت جهان، یعنی چین، با ریسک بیشتری مواجه شده است.

دو شرکت چینی اکنون بخشی از VLCCهای خود را به نقاط جدیدی در خلیج عمان و اطراف فجیره امارات اعزام می‌کنند.

در این مناطق، نفت از طریق عملیات کشتی به کشتی (STS) از یک نفتکش به نفتکش دیگر منتقل می‌شود و سپس نفتکش حامل محموله مسیر خود را به سمت چین ادامه می‌دهد.

داده‌های کپلر نشان می‌دهد حجم انتقال نفت از طریق عملیات STS توسط کشتی‌های متعلق به چین و هنگ‌کنگ در خلیج عمان در ماه‌های ژوئن و ژوئیه از ۶۰۰ هزار بشکه در روز فراتر رفته است در حالی که در ماه‌های آوریل و مه چنین فعالیتی تقریباً وجود نداشت.

یکی از مدیران صنعت کشتیرانی چین به رویترز گفت کشتی‌ها با دور زدن دو تنگه، به نقاط جدید STS در خارج از خلیج فارس اعزام می‌شوند مناطقی که از نظر امنیتی ریسک کمتری دارند و در عین حال سودآوری بالایی برای مالکان نفتکش ایجاد می‌کنند.

جابه‌جایی نیمی از نفت خاورمیانه با 100 نفتکش

COSCO و CMES در مجموع بیش از ۱۰۰ فروند نفتکش VLCC در اختیار دارند و هر یک از این نفتکش‌ها قادر است حدود ۲ میلیون بشکه نفت حمل کند.

پیش از آغاز جنگ ایران، این دو شرکت حدود نیمی از نفت وارداتی چین از خاورمیانه را جابه‌جا می‌کردند.

چین در سال گذشته، بدون احتساب نفت ایران که تحت تحریم‌های آمریکا قرار دارد، به‌طور متوسط حدود ۴.۹ میلیون بشکه نفت در روز از خاورمیانه وارد کرده است. بخش عمده این نفت توسط VLCCها حمل می‌شود.

بنابراین تغییر مسیر نفتکش‌های چینی می‌تواند پیامد قابل توجهی برای زنجیره تأمین نفت این کشور داشته باشد.

افزایش ریسک‌های امنیتی تنها مسیر کشتی‌ها را تغییر نداده، بلکه سودآوری بازار نفتکش‌ها را نیز به‌شدت افزایش داده است.

رویترز گزارش می‌دهد نرخ حمل یک VLCC در مسیر عمان–چین در روز جمعه گذشته به حدود ۱۴۰ هزار دلار در روز رسیده است. برآوردهای صنعت نشان می‌دهد حاشیه سود روزانه یک نفتکش در این مسیر حدود ۱۱۰ هزار دلار است؛ این رقم در شرایط عادی پیش از جنگ حدود ۳۰ تا ۴۰ هزار دلار در روز بود.

در نتیجه، بحران امنیتی خاورمیانه برای مالکان نفتکش‌ها، علی‌رغم افزایش ریسک عملیاتی، به افزایش چشمگیر درآمدها منجر شده است.

بر اساس اطلاعات یک کارگزار کشتی، از اوت تا اواسط سپتامبر حدود ۱۲ نفتکش غول‌پیکر تحت کنترل COSCO و ۱۲ نفتکش تحت کنترل CMES برای بارگیری خارج از خلیج فارس برنامه‌ریزی شده‌اند؛ عمده این عملیات در فجیره یا در نزدیکی بنادر عمان انجام خواهد شد.

همچنین اطلاعات Vortexa نشان می‌دهد چهار VLCC تحت مدیریت COSCO و یک VLCC متعلق به CMES در ماه ژوئیه از طریق عملیات STS در فجیره نفتگیری کرده‌اند.

در یکی از نمونه‌های قابل توجه، نفتکش Coslucky Lake که یکی از آخرین نفتکش‌های COSCO بود که پیش از اعمال محاصره حوثی‌ها وارد دریای سرخ شده و از بندر ینبع عربستان بارگیری کرده بود، در اوایل اوت مسیر خود را تغییر داد.

این کشتی بدون بار از کانال سوئز عبور کرد تا نفت عربستان را از بندر سیدی کریر مصر در دریای مدیترانه بارگیری کند؛ اقدامی که نشان می‌دهد شرکت‌های چینی در حال آزمایش مسیرهای جایگزین برای کاهش وابستگی به گلوگاه‌های هرمز و باب‌المندب هستند.

مدیریت تغییر تجارت نفت از سوی چین

اقدام COSCO و CMES فراتر از یک تغییر مسیر عملیاتی برای چند نفتکش است. اگر این سیاست ادامه پیدا کند، می‌تواند الگوی تجارت نفت خاورمیانه به آسیا، تقاضا برای VLCC، نرخ کرایه حمل و هزینه نهایی واردات نفت چین را تغییر دهد.

از سوی دیگر، افزایش استفاده از عملیات STS در اطراف عمان و فجیره، اهمیت این مناطق را به‌عنوان هاب‌های جدید انتقال نفت خارج از گلوگاه‌های پرریسک افزایش می‌دهد.

این تحول همچنین نشان می‌دهد که حتی در صورت بازگشت نسبی تردد کشتی‌ها در هرمز، شرکت‌های بزرگ کشتیرانی ممکن است به‌سرعت به شرایط عادی بازنگردند زیرا تصمیم‌گیری آنها اکنون علاوه بر وضعیت فیزیکی تنگه، به بیمه جنگی، هزینه حمل، امنیت خدمه و ارزیابی ریسک ژئوپلیتیکی وابسته است.