محیط زیست قربانی خاموش جنگهاست؛ دریای خزر برای کشورهای منطقه صرفاً یک پهنه آبی نیست، بلکه میراثی مشترک، زیستبومی بههمپیوسته و سرمایهای حیاتی برای نسلهای امروز و آینده به شمار میرود.
به گزارش پایگاه خبری آبهای آزاد، معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در هفتمین اجلاس کنفرانس اعضای متعاهد کنوانسیون چارچوبی حفاظت از محیط زیست دریایی دریای خزر در تهران (COP7) با تأکید بر ضرورت تقویت همکاریهای منطقهای برای حفاظت از دریای خزر گفت: پنج کشور ساحلی خزر دارای یک زیستبوم و آیندهای مشترک هستند و حفاظت از این پهنه آبی نیازمند همکاری فرامرزی، استفاده از علم و فناوری و حرکت از تعهدات سیاسی به اقدامات عملی است.
شینا انصاری با اشاره به میزبانی جمهوری اسلامی ایران از این اجلاس افزود: برگزاری این نشست فرصتی ارزشمند برای تجدید عهد مشترک کشورهای ساحلی خزر در قبال حفاظت از این پهنه آبی و تقویت همکاریهای منطقهای فراهم کرده است.
انصاری اضافه کرد: دریای خزر برای کشورهای منطقه صرفاً یک پهنه آبی نیست، بلکه میراثی مشترک، زیستبومی بههمپیوسته و سرمایهای حیاتی برای نسلهای امروز و آینده به شمار میرود. این پهنه آبی با تنوع زیستی ارزشمند، زیستگاههای منحصربهفرد و اهمیت ویژه در چرخه تولیدمثل ماهیان خاویاری، نقش مهمی در حیات طبیعی منطقه دارد.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به وابستگی زندگی و معیشت میلیونها نفر به سلامت دریای خزر ادامه داد: امروز بیش از هر زمان دیگری روشن است که حفاظت از خزر مسئولیتی مشترک و فرامرزی است. آلودگیهای ناشی از منابع خشکی و فعالیتهای دریایی، تخریب زیستگاهها، فشار بر منابع زیستی، تغییر اقلیم و تغییرات سطح آب، چالشهایی نیستند که یک کشور بهتنهایی بتواند با آنها مقابله کند.
انصاری در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تجربه یک سال گذشته ایران و آسیبهایی که به زیرساختها و برخی مناطق وارد شده است، گفت: در جریان تجاوزات و منازعات نظامی، علاوه بر تلفات انسانی و تخریب زیرساختها، مراکز علمی، درمانی و میراث تاریخی نیز آسیب دیدهاند و مواردی از آسیب به محیط زیست و مناطق حفاظتشده و همچنین آلودگیهای ناشی از حملات به تأسیسات مختلف گزارش شده است.
وی افزود: حملات به مخازن سوخت در تهران و ایجاد آلودگیهای گسترده و همچنین حملات به تأسیسات نفتی در منطقه عسلویه، از جمله مواردی است که میتوان آنها را در چارچوب مباحث مربوط به «اکوساید» یا جنایت زیستمحیطی مورد بررسی قرار داد.
معاون رئیسجمهور با بیان اینکه تجربه جنگ و منازعات اهمیت حفاظت از محیط زیست را بیش از گذشته آشکار کرده است، اظهار کرد: محیط زیست قربانی خاموش جنگهاست. آلودگی آب و خاک، آسیب به زیستگاهها و زیرساختهای محیط زیستی و افزایش فشار بر منابع طبیعی میتواند آثار جنگها را برای سالها و حتی نسلها باقی بگذارد.
انصاری تأکید کرد: از این رو حفاظت از محیط زیست و افزایش تابآوری زیستبومها باید بخشی جداییناپذیر از تلاشهای ما برای صلح، امنیت و توسعه پایدار باشد.
پنج کشور، یک زیستبوم، آیندهای مشترک
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به پیشینه شکلگیری کنوانسیون تهران گفت: در سال ۲۰۰۳، پنج کشور ساحلی دریای خزر شامل جمهوری آذربایجان، جمهوری اسلامی ایران، جمهوری قزاقستان، فدراسیون روسیه و ترکمنستان با امضای کنوانسیون تهران، چارچوب حقوقی منطقهای مشترکی را برای حفاظت از محیط زیست دریای خزر بنیان گذاشتند.
وی ادامه داد: این اقدام فراتر از امضای یک سند بینالمللی، بیانگر اراده مشترک پنج کشور برای همکاری در حفاظت از یک زیستبوم مشترک است؛ همکاریهایی که در زمینه مقابله با آلودگی نفتی، کنترل آلودگیهای ناشی از منابع خشکی، حفاظت از تنوع زیستی و ارزیابی اثرات زیستمحیطی فرامرزی توسعه یافته است.
انصاری با تأکید بر ضرورت ورود همکاریهای منطقهای به مرحلهای جدید گفت: امروز باید گام دیگری برداریم؛ گامی از تعهد به اقدام، از اطلاعات پراکنده به دادههای مشترک، از پایشهای جداگانه به پایشهای هماهنگ منطقهای و از واکنش به بحران به سمت پیشگیری و آمادگی مشترک.
معاون رئیسجمهور یکی از پیامهای محوری اجلاس را «پنج کشور، یک زیستبوم، آیندهای مشترک» عنوان کرد و گفت: این عبارت صرفاً یک پیام نمادین نیست؛ پنج کشور بیانگر مسئولیت مشترک ما، یک زیستبوم بیانگر پیوستگی دریای خزر و آینده مشترک یادآور مسئولیتی است که در برابر نسلهای آینده بر عهده داریم.
وی افزود: سرنوشت خزر را نمیتوان در بخشهای سیاسی تقسیم کرد. جریانهای آبی، گونههای زیستی، آلودگیها و تغییر اقلیم تابع مرزهای سیاسی نیستند و از این رو آینده خزر نیز نمیتواند پنج آینده جداگانه باشد، بلکه آیندهای مشترک است.
انصاری با تأکید بر نقش علم و فناوری در حفاظت از خزر تصریح کرد: برای ساختن یک آینده مشترک، امروز بیش از هر زمان دیگری به علم و فناوری نیاز داریم. فناوریهای نوین سنجش از دور، پایش ماهوارهای، سامانههای هوشمند محیط زیستی، مدلسازی اکولوژیک، پایگاههای داده مشترک و ابزارهای نوین پایش و پیشبینی میتوانند فرصتهای ارزشمندی برای شناخت بهتر خزر و واکنش سریعتر به تهدیدهای آن فراهم کنند.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: همکاری در کنار علم و فناوری برای حفظ زیستبوم دریایی خزر و ساختن فردایی پایدارتر باید از یک پیام به یک رویکرد عملی تبدیل شود.
وی افزود: باید نظامهای مشترک پایش، ارزیابی منظم وضعیت زیستبوم، آمادگی مشترک برای مقابله با حوادث و آلودگیها، حفاظت از تنوع زیستی و کاهش ورود آلایندهها به دریا بیش از پیش تقویت شود.
انصاری همچنین به لازمالاجرا شدن پروتکل ارزیابی اثرات زیستمحیطی فرامرزی در نوامبر ۲۰۲۵ اشاره کرد و گفت: این اقدام چارچوب همکاری کشورهای ساحلی را برای ارزیابی اثرات زیستمحیطی فرامرزی تقویت میکند و میتواند زمینهساز همکاری مؤثرتر در پروژهها و فعالیتهایی باشد که آثار آنها از مرزهای یک کشور فراتر میرود.
حفاظت پایدار از خزر
معاون رئیسجمهور با تأکید بر ضرورت پیوند میان توسعه اقتصادی و حفاظت از محیط زیست گفت: جمهوری اسلامی ایران بر این باور است که توسعه اقتصادی و حفاظت از محیط زیست دو هدف متعارض نیستند.
وی افزود: توسعه پایدار زمانی محقق میشود که فعالیتهای اقتصادی با ظرفیت اکولوژیک طبیعت و منافع بلندمدت منطقه هماهنگ باشد. از این منظر، علم و ارزیابیهای زیستمحیطی باید در مرکز تصمیمگیریهای مرتبط با دریای خزر قرار گیرند.
انصاری همچنین بر ضرورت حضور مؤثرتر دانشگاهها، مراکز پژوهشی، سازمانهای مردمنهاد و جوامع محلی در فرآیند تصمیمگیریهای محیط زیستی تأکید کرد و گفت: حفاظت پایدار از خزر نیازمند مشارکت همه ذینفعان و استفاده از ظرفیت علمی و اجتماعی کشورهای منطقه است.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در پایان با اشاره به مسئولیت نسل حاضر در قبال نسلهای آینده اظهار کرد: مسئولیت ما تنها در برابر نسل حاضر نیست؛ ما امانتدار دریایی هستیم که باید سالمتر و تابآورتر به نسلهای آینده تحویل داده شود.
وی اعلام کرد: جمهوری اسلامی ایران آمادگی خود را برای تداوم همکاری با کشورهای ساحلی، دبیرخانه کنوانسیون تهران، برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد، نهادهای علمی و پژوهشی و دیگر شرکای منطقهای و بینالمللی اعلام میکند.
انصاری ابراز امیدواری کرد تصمیمات هفتمین اجلاس کنفرانس اعضای متعاهد کنوانسیون تهران تنها بیانگر اراده سیاسی مشترک کشورهای ساحلی نباشد، بلکه به نقشه راهی روشن برای اقدامات عملی، قابل سنجش و مؤثر در مسیر حفاظت از دریای خزر و تضمین آینده این زیستبوم برای نسلهای آینده تبدیل شود.
ثبت دیدگاه